Endüstriyel tesislerin ve iş ekipmanlarının güvenli bir şekilde geleceğe taşınması, her şeyden önce sahadaki gerçeklerin doğru analiz edilmesine bağlıdır. Ancak son dönemde mevzuatların uygulanma biçimi, ne yazık ki amacın kendisini gölgelemeye başladı. 1 Eylül 2025 tarihinde yürürlüğe giren yeni periyodik kontrol raporlama dönemiyle birlikte sahada kronikleşen sorunlar daha görünür hale geldi. Denetimlerin teknik amacından uzaklaşarak birer bürokrasi çıkmazına dönüşmesi, acil çözüm bekleyen yapısal aksaklıkları da beraberinde getiriyor. Unutulmamalıdır ki; periyodik kontrolün temel felsefesi evrak üzerinde hatasız bir arşiv yaratmak değil, bizzat sahada can ve mal güvenliğini tesis etmektir.
“Proje Dayatması Denetimsizlik Riski Doğuruyor”
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince sahada aranan ‘onaylı proje şartı’, ne yazık ki özellikle eski yapılarda denetimlerin tamamen kilitlenmesine yol açıyor. Belediyelerde arşivi bulunmayan, yıllar içinde haklı ihtiyaçlarla revize edilmiş ancak resmi onay süreçleri geride kalmış tesislerin orijinal projelerine ulaşmak neredeyse imkansızdır. Bu imkansızlık, sahayı doğrudan ve çok daha tehlikeli bir risk olan ‘denetimsizlik’ ile baş başa bırakmaktadır.
Açıkça vurgulamak gerekir: Periyodik kontrolün amacı geçmişe dönük bir imar sorgulaması ya da bürokratik proje denetimi yapmak değil, mevcut tesisatın o anki güvenlik düzeyini tespit etmektir. Onaylı projenin bulunmadığı durumlarda süreç tıkanmamalı; mevcut tesisatın durumunu eksiksiz yansıtan, mühendislik imzasını taşıyan güncel tek hat şemaları üzerinden denetim yapılmasına acilen imkan tanınmalıdır.
“Yapay Zeka ve Kestirimci Bakım Şart”
İstatistikler bize çok net bir gerçeği gösteriyor: Elektrik kaynaklı endüstriyel yangınların ve iş kazalarının çok büyük bir kısmı elektrik panolarından çıkmaktadır. Geleneksel ve sadece gözlemsel metotlarla bu risklerin önüne geçmek artık mümkün değildir. Dijitalleşen dünyanın imkanlarını mühendislik disiplinine entegre etmek zorundayız.
Elektrik panolarının termal kamera, ultrasonik ölçüm gibi kestirimci bakım yöntemleri kullanılarak daha detaylı, derinlemesine ve daha kısa sürelerde denetlenmesi hayati bir önem taşımaktadır. Bunun da ötesinde, elektrik periyodik kontrollerinin yapay zeka algoritmalarıyla desteklenmesi, insan kaynaklı hata payının minimize edilmesi ve verilerin geriye dönük analiz edilebilmesi artık kaçınılmaz bir gerekliliktir.
“Haksız Rekabet ve “Liyakat” Sorunu”
Sektörümüzün geleceğini tehdit eden en büyük yaralardan biri de fiyat politikaları ve yetkin iş gücü yetersizliğidir. Bugün sahada tam anlamıyla bir liyakat krizi ve haksız rekabet ortamı hüküm sürmektedir. Bu düğümü çözmek adına şu üç temel adımın atılması artık bir lüks değil, zorunluluktur:
- Fiyat Endeksli Tercih Açmazı: Sektörde liyakat ve teknik yetkinlik yerine yalnızca fiyat odaklı seçimlerin yapılması, sahada fiilen yapılan testler ile kağıt üstündeki raporların uyuşmamasına yol açmaktadır. Bu durum, ‘gelişi güzel’ hazırlanan, sadece günü kurtarmaya yarayan geçersiz evrak yığınları doğurmaktadır.
- Taban Fiyat Şartı: Mühendislik emeğinin ve saha güvenliğinin ucuzlatılması engellenmelidir. Haksız rekabetin önüne geçmek amacıyla periyodik kontrol hizmetlerine yönelik taban fiyat politikaları, ilgili Bakanlık ve Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) tarafından ortaklaşa belirlenmeli ve bu fiyatların uygulanıp uygulanmadığı sahada sıkı bir şekilde denetlenmelidir.
- Eğitim ve Denetim Sıklığı: Elektrik, statik bir yapı değildir; sürekli dinamik ve değişken bir objedir. Dolayısıyla, tesisatların yılda yalnızca bir kez denetlenmesi mevcut riskleri önlemeye yetmez. Tesislerin 3’er aylık periyotlarla, sürekli eğitim alan ve liyakati tescillenmiş yetkin teknik elemanlarca düzenli olarak denetlenmesi şarttır.
Sonuç olarak; mevcut periyodik kontrol sisteminin hantal bürokratik dayatmalardan arındırılması, uluslararası standartlara tam uyumlu, uygulanabilir ve sahayı gerçekten koruyan modern bir yapıya kavuşturulması tüm sektörün ve sanayimizin ortak menfaatinedir. Yetkilileri ve tüm paydaşları, sahada güvenliği el birliğiyle ayağa kaldırmaya davet ediyorum.
PMS Elektrik Mühendislik Hizmetleri Genel Müdürü & Elektrik Elektronik Mühendisi – Ercan Güneri