Gündüz göze çarpmayan birçok yapı, gece doğru aydınlatma ile kimlik kazanır. Cephe aydınlatması yalnızca “binayı görünür kılmak” değildir; yapının karakterini, ritmini, malzemesini ve oranlarını vurgulayan bir ışık mimarisi oluşturma sanatıdır. Yanlış uygulandığında ise tüm bu değerler kaybolur, yapı bir projektör yığınına dönüşür.
İyi bir cephe aydınlatması; estetik, teknik doğruluk ve enerji verimliliğinin dengeli bir bileşimidir.
Cepheyi Tanımadan Işık Tasarlanmaz. Her cephe aydınlatması yapıyı okumakla başlar.
Sorulması gereken ilk sorular şunlardır:
Cephe düz mü, derinlikli mi? Taş, beton, cam, metal gibi hangi malzemeler kullanılmış? Simetrik mi, ritmik mi, yoksa organik mi? Tarihi bir yapı mı, çağdaş mı? Örneğin taş cepheler yanal ışıkla dokusunu ortaya çıkarırken, cam cepheler için kontrollü ve yumuşak ışık gerekir. Her cephe aynı ışıkla aydınlatılamaz.
Amaç: Aydınlatmak Değil, Vurgulamaktır. En sık yapılan hata, cepheyi gündüzmüş gibi aydınlatmaya çalışmaktır. Oysa gecenin dili farklıdır.
İyi bir cephe aydınlatması: Tüm cepheyi eşit aydınlatmaz, öne çıkan mimari öğeleri vurgular, gölgeyi bilinçli kullanır, ışığı hikâye anlatan bir araç hâline getirir. Kolonlar, saçaklar, nişler, pencere ritimleri. Hepsi aynı parlaklıkta olursa mimari de yok olur.
Işık Açısı çok önemlidir. Işık, cepheye nereden ve hangi açıyla vuruyorsa sonucu belirler. Aşağıdan yukarı, anıtsal etki verir. Yukarıdan aşağı, daha sakin ve sofistike alan sağlar. Yandan sıyıran ışık: Doku ve derinlik yaratır. Karşıdan sert ışık: Genellikle kaçınılmalıdır. Yanlış açı, en pahalı armatürü bile sıradanlaştırır.
Işık Kaynağının renk sıcaklığı çok önemlidir. Renk Sıcaklığı, Işığın Duygusu demektir ve Cephe aydınlatmasında renk sıcaklığı kritik bir karardır.
2700–3000 K: Tarihi, taş, konut yapıları
3000–3500 K: Modern ama sıcak algı
4000 K ve üzeri: Ofis, endüstriyel ve özel durumlar
Farklı renk sıcaklıklarının aynı cephede kontrolsüz kullanımı yapıyı parçalar.
Bilinçli kontrast yapılabilir ama rastgele asla. Tabii görsel ve renksel görsellikler ve pixel teknolojisi ile resim video oyunları için otomasyon ile desteklenen RGB sistem de kullanıldığı unutulmamalıdır.
Aydınlatmada kamaşma ve Işık Kirliliği sessiz düşmandır.İyi cephe aydınlatması, Göz kamaştırmaz, komşu yapılara ışık sızdırmaz. Gökyüzüne ışık saçmaz. Armatür görülmemeli, ışık hissedilmelidir. Bu noktada optik tasarım, lens seçimi ve montaj detayı belirleyicidir.
Armatür Seçimi: “Daha Güçlü” Olan Değil, “Doğru” Olandır. Cephe aydınlatmasında Güç (watt) yarışı yapılmaz. Önemli olan: Doğru optik açı (10°, 15°, 30°, wallwasher vb.) Homojen ışık dağılımı, Uzun ömürlü LED ve sürücü, Dış ortam için IP ve IK değerleri önemlidir.
Modern cephe aydınlatması artık statik değildir.
Gece–yarısı senaryosu, Özel günler için renkli sahneler, DALI / DMX kontrol sistemleri modern aydınlatmanın ayrıca bir olmazsa olmazı da olmuşlardır.
Yeni yılda her şey gönlünüzce olsun.
Prome Elektrik Güvenlik Taahhüt AŞ. Genel Müdürü – Turgay Pekgirgin