Elektrik Dünyası Dergisi
E Bülten Aboneliği
E-Posta
Ad / Soyad
Ana Sayfa » Makale
MakaleElektronik Ortamda Sözleşme Kurulması
Kategori : Makale
Ekleyen : Administrator
Tarih : 2016-06-10 12:53:44


Geri Dön
Elektronik Ortamda Sözleşme Kurulması

Gelişen düzende ve çağımızda, bireylerin/şirketlerin gelişim hızına ayak uydurması kaçınılmazdır. Teknolojiye kendini uyarlama sadece birey/şirketler için zorunlu olmayıp, aynı şekilde Hukuk içinde bu zorunluluk geçerlidir. Eskilerin deyimi ile “ Sözle Mal Alır Mal Verirdik ” dönemi ve işleyişinin sürdürülebilirliği bir çok açıdan artık miadını doldurmuştur.

İhtiyaçların çeşitlenmesi ve beklentinin yükselmesi “ HIZ ” kavramını bir çok ticari değer yargısının önüne geçmesine sebebiyet vermiştir. Ticari ilişkide artık “ Sözle Mal Alır Mal Verirdik ”ilkesinin geçerli olmaması, ticari ilişkinin taraflarının birbirlerine olan vaat ve taahhütlerinin nasıl kurulacağı sorununun gündeme getirmektedir. Hız kavramında avantajı yakalamak isteyen taraflar, artık aynı şehir içinde bile elektronik sistemin avantajlarından faydalanmaktadırlar.

Sosyal ve ekonomik gelişmeleri sonucunda, başta finans ve sigorta şirketleri olmak üzere birçok kişi veya kuruluş, iki taraf arasında bireysel sözleşmenin kurulmasından önce soyut ve tek yanlı olarak kaleme alınmış sözleşme koşulları hazırlamakta, bunlarla gelecekte kurulacak belirsiz sayıda, ancak aynı şekil ve tipteki hukuki işlemleri düzenlemektedirler.

Önceden hazırlanan tipik sözleşme koşulları için genel işlem koşulları terimi kullanılmakta; bu tür sözleşmelere de “tip sözleşme” ya da “formüler sözleşme” denilmektedir. Konunun uzamanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşulları, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını kollamakta ve hali ile hazırlatan kişi/kurumu korumaktadır. Buna karşılık sözleşmenin diğer tarafı, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar değildir veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçlarıyla birlikte değerlendirebilecek donanımda değildir ya da pazarlık gücüne sahip olmadığından maalesef zorunlu olarak, karşı tarafın ekonomik yaptırım gücüne göre  kabul etmektedir. Gerçekten de kitlelere yönelik bu tür sözleşmelerde, sözleşmenin kurulması aşamasında görüşmeler veya pazarlıklar kesinlikle söz konusu olamamakta veya sadece son derece sınırlı bir iki noktada yani fiyat, vade, ekonomik güç vb. olmaktadır. Bu nedenle, bu sözleşmeleri hazırlayan girişimler karşısında sözleşmenin diğer tarafı, ya kendisine dayatılan koşullarla sözleşmeyi kuracak ya da söz konusu sözleşmenin içerdiği edimi veya hizmeti almaktan vazgeçmek zorunda kalacaktır. Bu şartlarda ve ortamda akt edilen sözleşmeye ya tümden evet ya da tümden hayır diyecek ancak AMALARI maalesef olmayacak, olsa da dikkate değer kabul edilmeyecektir. Örneğin bir tacir ya bankanın önüne koyduğu kredi sözleşmesini imzalayarak krediyi alacak ya da kredi almaktan vazgeçecektir. Aynı şekilde birey ya imtiyaz sahibi şirket tarafından önüne konan abonmanlık sözleşmesini imzalayacak, ya da konutuna elektrik ya da su almaktan vazgeçecektir. İşte bu riskler altında imzalanan veya imzalanmak istenen sözleşmelerin nasıl imzalanacağı ise ayrı bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Mülga HUMK’ta bu hususta bir düzenleme olmamasına rağmen, yeni 6100 sayılı HMK’da bu eksiklik 199.madde de “ Belge ” başlığı altında giderilmiştir. HMK 199. Maddesinde kısaca “ elektronik ortamdaki veriler ” delil olarak kabul edilmiştir.

HMK 199. Maddesi ile kanun koyucu elektronik gelişime HMK’da yer vererek, artık e-mail, faks v.b. iletişim araçları üzerinden yapılan sözleşmelerin geçerli olduğunu kabul etmiştir. Tacirler arasında iletişim araçları vasıta kılınarak yapılacak sözleşmelerin ( yasanın şekil şartına tabi kıldıkları hariç olmak üzere, örneğin gayrımenkul satış vaadi sözleşmesi ) HMK 199.maddesi gereği geçersizliği iddia edilemeyecektir. Bu aşamada taraflara düşen ise, sözleşmenin içeriğinin iradelerine uygun olup olmadığını bir hukukçu vasıtası ile denetlemeleridir.

Basit gözüken bazı işlemlerin, ilerde onarılamaz sıkıntılara veya yüksek masrafların oluşmasına neden olabileceğini göz önünde bulundurduğumuzda konunun önemi anlaşılacaktır.

 

Not :Hukuk bilincinin oturması için, aşağıda belirttiğim e-mail adresine konu bildirilmesi halinde dikkate alınacaktır.

                                                                                              Sevgilerle

Av. M. Faruk ÖZEN

f.ozen@corpushukuk.com